Loading...
’’ ਲਮਜ਼ ‘‘ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ(ਰਹਿ.) ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ

Punjabi Wichaar
ਕਲਾਸਿਕ
ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਫ਼ੌਂਟ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ Preview Chanel
    



ਮੁਢਲਾ ਵਰਕਾ >> ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿਚਾਰ >> ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਸਿਆਸਤ >> ’’ ਲਮਜ਼ ‘‘ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ(ਰਹਿ.) ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ

’’ ਲਮਜ਼ ‘‘ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ(ਰਹਿ.) ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ

ਵਿਚਾਰ ਡੈਸਕ
May 9th, 2017

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਰਾ-ਏ-ਦੀ ਲੈਕਚਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੂਫ਼ੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।ਗਰਮਾਨੀ ਮਰਕਜ਼-ਏ-ਜ਼ਬਾਨ ਵ ਅਦਬ ,ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ( ਲਮਜ਼ ) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੈਕਚਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ(ਰਹਿ.) ਹੋਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ(ਰਹਿ.) ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ੱਸੀਤ, ਸ਼ਾਇਰੀ, ਫ਼ਨ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।।। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਬਾਅਜ਼ ਬੜੇ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜੋ ਖ਼ੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਆਸਤੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਦਿਵਾਨ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਵਹੀ ਮਹਾਨ 59 ਦੱਰਾ ਵੇਖ ਸਕਈਏ ਜਿਹੜਾ ਲਿਖਦੇ ਹੋਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ। ਏਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ’’ ਦਿਵਾਨ ਫ਼ਰੀਦ ‘‘ ਜਿਹਦੇ ਮੁਰੱਤਬ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਲਰਹਮਨ ਹੋਰੀਂ ਨੇਂ ਉਹਨੂੰ ਈ ਅਸਤਨਾ ਦਿੱਤੇ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇੰਜ ਈ ਖ਼ੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਯਾਤੀ ਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਮਾਮੋਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁਰੀਦ ਦੀ ਮਰਤਬ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ’’ ਮਕਾਬੀਸ ਅਲਮਜਾਲਸ ‘‘ ਨੂੰ ਵੀ ਬੜੇ ਗੌਹ ਤੇ ਇਹਤਿਆਤ ਨਾਲ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਉੱਕਾ ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਾਂ ਗੇ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਮੁਆਵਨ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੰਜ ਈ ਹਯਾਤੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਰਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਏਸ ਈ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਲਿਪੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਜੂਅ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਾਇਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ, ਅਦੀਬਾਂ, ਮਫ਼ਕਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਬਤੇ ਸਨ ਬਲਕਿ ਅਹਿਮ ਮੌਜ਼ੂਆਤ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਰਾਹਣ 59 ਦੀ ’’ ਮਕਾਬੀਸ ਅਲਮਜਾਲਸ ‘‘ ਤੂੰ ਈ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸੀਕੀ ਨਾਲ਼ ਖ਼ਾਸ ਰਗ਼ਬਤ ਆਹੀ ਤੇ ਨਵਾਬ ਬਹਾਵਲ ਪੁਰ ਸੁਬਹ ਸਾਦਿਕ ਖ਼ਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਇਹਤਰਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਾਐਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤੇ ਖ਼ਾਹਸ਼ਾਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ
ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੂਫ਼ੀ ਹੋਰਾਂ ਖ਼ੁਆਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਖਿਆ ਜੋ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਖ਼ੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵਹਦਤ ਅਲਵਜੂਦ ਤੇ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਲਿਖਦੇ ਰਾਹਨਦੇ ਨੇਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਰੋਹੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਥਲ ਮਾਰੋ, ਓਥੋਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਵਸੇਬ, ਕਲਚਰ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਤੇ ਓਥੋਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਨੀ ਮੁਹੱਬਤ ਆਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜੋ ਅਜੀਏ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
’’ ਲਮਜ਼ ‘‘ ਵਿਚ ਗਰਮਾਨੀ ਮਰਕਜ਼-ਏ-ਜ਼ਬਾਨ ਵ ਅਦਬ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤੇ ਲੈਕਚਰਜ਼ ਦੀ ਇਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਹੀ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤਲਬਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ
Links of previous news regarding Punjabi Sufi poet series
http://www.wichaar.com/news/124/


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਈਦ ਭੁੱਟਾ
ਨਾਵਲ
ਕਹਾਣੀਆਂ
ਜ਼ਬਾਨ

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels