Loading...
ਤਹਿਰੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਕੀਮੋਨਸਟ : ਕਾਮਰੇਡ ਰੂਫ਼ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇਕ ਬਾਬ ( ਲੜੀ 5)

Punjabi Wichaar
ਕਲਾਸਿਕ
ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਫ਼ੌਂਟ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ Preview Chanel
    



ਮੁਢਲਾ ਵਰਕਾ >> ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿਚਾਰ >> ਤਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਪੰਨੇ >> ਤਹਿਰੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਕੀਮੋਨਸਟ : ਕਾਮਰੇਡ ਰੂਫ਼ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇਕ ਬਾਬ ( ਲੜੀ 5)

ਤਹਿਰੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਕੀਮੋਨਸਟ : ਕਾਮਰੇਡ ਰੂਫ਼ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਇਕ ਬਾਬ ( ਲੜੀ 5)

ਵਿਚਾਰ ਡੈਸਕ
July 17th, 2017

1946 ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ਸਾਦਾਤ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਮਨਾਫ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਖੜੇ ਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਤੇ ਸਨ। ਏਸ ਤੋਂ ਇਕ ਦਮ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲਣ ਲੱਗ ਪਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮਝਿਆ। ਪਰ ਏਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਥੀਸ ਵਿਚ ਆਪ ਤਰਮੀਮ ਕਰਲਤੀ ਸੀ। ਅਲਬੱਤਾ ਏਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਵਿਚ ਕਨਫ਼ਿਊਜ਼ਨ ਫੈਲਾਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹੋ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਰਾਨ ਅਸਦਰ ਅਲੀ ਵੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ। ਪਾਰਟੀ ਹਮੇਸ਼ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿੱਦਾਂ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਹ 1943 ਤੋਂ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਏਸ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨਾ ਕਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਬੁਨਿਆਦ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਬਾਦਲਾ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਨ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਅਕਲੀਅਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰੀਤੀ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਸੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬ ਵ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਤੇ ਤਕਸੀਮ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਥੀਸ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ ਬਾਰੇ ਸੰਜੀਦਗੀ ਤੇ ਅਰਕ ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੌਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਏਸ ਲਾਈਨ ਦਾ ਇਕ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਾਮਰੇਡ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਰ ਤਾਂ ਵਿਚ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਜੰਗ ਨੁਮਾਇਆਂ ਰਿਹਾ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੌਣ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਲੇਨ ਤੇ 1943 ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਤੈਅ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਏਸ ਲੇਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਾਂਗਰਸ 5 ਸਾਲ ਬਾਦ 1948 ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਾਬਤਿਆਂ ਪਾਰੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਥੀਸ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਾਇਮ ਸੀ ਪਰ ਕਾਬੀਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਦੇ ਬਾਦ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਜੋ ਕਛਾਓ ਤੇ ਤਕਰਾਰ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ ਏਸ ਨੂੰ ਜਾ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮਰੇਡ 1946 ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈਸੀਅਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਏਸ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈਸੀਅਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ 1943 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦਸਤਬਰਦਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਟਕਰਾਉ ਤੇ ਏਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਵ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਕੌਮ ਨੂੰ ਬਚਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ
1943 ਤੋਂ 1948 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਜਿੱਦਾਂ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹੋਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਕਿਥੋਂ ਉਠਦਾ ਸੀ? ਇਹ ਉਹ ਮਸਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਾਮਰਾਨ ਅਸਦਰ ਵਰਗੇ ਮੁਹੱਕਿਕਾਂ ਦੀ ਖੋਜੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਘਾਟੇ ਵਾਧੂ ਨੇਂ। ਜੁਲਾਈ 1946 ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਦਾਂ ਪੰਡਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕਾਬੀਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਤਿੱਜਾ ਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਸਤਰਦ ਕਰਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ। ਅਦਮ ਮਰਕਜ਼ੀਤ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਵਿਚ ਆਨ ਵਾਲੀ ਕਾਬੀਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਤਿੱਜਾ ਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਕਰਕੇ ਕ਼ਾਇਦੇ ਆਜ਼ਮ ਨੇ ਮੁਤਾਲਬਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਅਣਦੇਹ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿੱਦਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਸ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸਰਾਹੁਣ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ੁਦ ਪੰਡਤ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਕਾਬੀਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਤਿੱਜਾ ਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਸਤਰਦ ਕਰਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਇੰਤਹਾਈ ਕਦਮ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਡਾਐਰੀਕਟ ਐਕਸ਼ਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿੱਤਾ। ਏਸ ਤੋਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਕਾਮਰਾਨ ਅਸਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਦੇ ’’ ਨਯਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ‘‘ ਵਿਚ ਛਪੇ ਜਿਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਜੁਲਾਈ 1946 ਹੀ ਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟ ਐਕਸ਼ਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਦ ਦੀ ਕਾਇਲ ਸੀ 1942 ਤੂੰ ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਇਹੋ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਰਲ਼ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਆਮਲਾਤ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਉ ਵਿਧਾਨ। ਪਰ ਕਾਮਰਾਨ ਅਸਦਰ ਨੇ ਏਸ ਨੂੰ ’’ ਲਾਈਨ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ‘‘ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ
ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਨੇ ਤੇ ਏਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਵਿਚ ਵਾਜ਼ਿਹ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ, ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿਚ ਤਨਾਜ਼ਾ ਵਧਣ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਵਧੇਗੀ ਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਏਸ ਦਾ ਫ਼ੈਦਾ ਹੋਏਗਾ। ਏਸ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਜਨੀ ਪਾਮ ਦੱਤ ਦੀ ਆਮਦ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲਣ ਦੇ ਹਵਾਲਾ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ । ਏਸ ਜ਼ਿਮਨ ਵਿਚ ਇਕਬਾਲ ਲਗ਼ਾਰੀ ਦੇ ਗ਼ੈਰ ਮਿੱਤੂ ਇਹ ਪੀ ਐਚ ਡੀ ਥੀਸ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਆਸਤ ਬਾਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਮਰਾਨ ਅਸਦਰ ਨੇ ਵੀ ਏਸ ਥੀਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਨੇਂ ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਗਏ ਕਿ 1946 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਆਜ਼ਾਦਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਰਕਜ਼ੀ ਕਮੇਟੀ ਕਦੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ? ਏਸ ਇਜਲਾਸ ਵਿਚ ਕੌਣ ਕੌਣ ਰਲਤੀ ਹੋਏ ਸਨ? ਕਿਸ ਰੁਕਣ ਨੇ ਕੀ ਮੋਕਫ਼ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ? ਕੀ ਏਸ ਵਿਚ 1943 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ? ਜਦੋਂ ਏਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਮਸਤਨਦ ਹਵਾਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਮਹਿਜ਼ ਰਜਨੀ ਪਾਮ ਦੱਤ ਦੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ, ਜ਼ਹਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲਾ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਮਾਈਤ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ, ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੂੰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਮਨਾਫ਼ਰਤ ਫੈਲਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਣ ਤੇ ਤਨਕੀਦ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 1943 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਡਾਕਟਰ ਤਾਸੀਰ, ਅਬਦੁੱਲਾ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਸ਼ਮੀ ਯਾ ਦੂਜੇ ਕਾਮਰੇਡ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਰਹੇ ਤੇ ਏਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਇਹੋ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 1943 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਸਨ। ਖ਼ੁਦ ਮੇਰਾ ਭਰਾ-ਏ-ਅਬਦੁੱਲਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਲਤੀ ਸੀ 3 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਦੋਨੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਯਾਨੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਕ ਮੁਆਹਿਦਾ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਦਿਤੇ ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਏਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਲਨ ਤਸਲੀਮ ਕਰ ਲਤਾ। ਤਾਹਮ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਆਹਿਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫ਼ਿਰ ਭਰ ਪੁਰ ਮੁਜ਼ਾਹਮਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਕਾਮਰੇਡ ਇਸੇ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1943 ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਨੂੰ ’’ ਗੁਨਾਹ ਕਬੀਰਾ ‘‘ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਏਸ ਜ਼ਿਮਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਸਰਾਦ ਮਾਰਕਸੀ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਜਿਨੀ ਪਾਮ ਦੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਲਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1943 ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 1943 ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਰੇਡ ਮੋਹਿਤ ਸੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ''Travels And The Road'' ( ਮਤਬੂਆ ਰੂਪਾ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਭਾਰਤ ) ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤਜ਼ਜ਼ੀਆ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਾਹਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੁਰ ਕਾਮਰੇਡ 1943 ਦੀ ਲਾਈਨ ਹੀ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਹਿਰੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਾਲਾਵਮ ਤੇ 3 ਜੂਨ 1947 ਦੇ ਮਨਸੂਬਾ ਦੇ ਬਾਦ ਤੋਂ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਤੱਕ ਬਹੁੰ ਸਾਰੇ ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਬਦਸਤੂਰ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਹੇ। ਡਾਕਟਰ ਐਮ ਡੀ ਤਾਸੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਸ਼ਮੀ ਤੱਕ ਕਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀਆਤ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 14 ਅਗਸਤ 1947 ਤੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਸ਼ਾਨਾ ਬਸ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਏਸ ਪਸ-ਏ-ਮੰਜ਼ਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਇੰਤਹਾਈ ਅਹਿਮ ਹੈ
ਅਲਬੱਤਾ 1948 ਦੀ ਕਲਕੱਤਾ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਇਸੇ ਗਰੋਹ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਨੋਮਲੋਦ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇੰਤਹਾ ਪਸੰਦ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹਾਮ੍ਹੀ ਸਨ। ਇਹ ਕਾਮਰੇਡ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਆਹਿਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਨ। ਏਸ ਇੰਤਹਾ ਪਸੰਦ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਾਮਰੇਡ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ( ਪੀ, ਸੀ ) ਜੋਸ਼ੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮਰੇਡ ਬਣੇ ਤੇ ਏਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਬੀ ਟੀ ਰਣਧੀਵੇ ਨੂੰ ਫ਼ਰਰਵੀ 1948 ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਲੀਡਰ ਬਣਾਇਆ। ਕਲਕੱਤਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਏਸ ਲਾਈਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਨੌ ਮੌਲੂਦ ਵਤਨੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕਸੀ ਨਾ ਕਸੀ ਤਰਾਂ ਇਕਤਦਾਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਏਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਸਫ਼ਹਾਤ ਵਿਚ ਆਏਗਾ। ਤਾਹਮ ਤਹਿਰੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਸ-ਏ-ਮੰਜ਼ਰ ਵਿਚ ਇਹ ਗਲ ਵ ਸੋਕ ਨਾਲ਼ ਆਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ 3 ਜੂਨ ਦੇ ਮਨਸੂਬਾ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੁਣੇ ਦੇ ਬਾਦ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਤਹਫ਼ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਏਸ ਦੀ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ
ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਈਦ ਭੁੱਟਾ
ਨਾਵਲ
ਕਹਾਣੀਆਂ
ਜ਼ਬਾਨ

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels